Bir kriz durumu ile karşılaşıldığında, anksiyete ve korku gibi duygular kaçınılmazdır. Bu duygular tehlike ve belirsizliğe karşı verdiğimiz normal cevaplardır. Corona ile yüzleşme sürecinde ilk yapılması gereken sizin kendi kontrolünüzde olan şeylere odaklanmanızdır. Gelecekte ne olacağını, corona virüsün kendisini ya da diğer insanların ne yaptığını kontrol edemezsiniz. İnsanların çoğu kendi düşünce ve duygularını da kontrol etmeye çalışırlar ama bu strateji işe yaramaz. Böyle bir durumda korku ve anksiyete kaçınılmazdır fakat şimdi ve burada ne yapabileceğinizi kontrol edebilirsiniz o yüzden buna odaklanın.
Duygu ve düşüncelerinizin farkına varın, onları tanımlayın. Nazikçe ve şefkatle duygu ve düşüncelerinizi kabul edin. İçinizde ne oluyorsa duygularınız, düşünceleriniz, anılarınız, duyumlarınız bunları merakla gözlemleyin fark etmeye çalışın. Kendiniz şu anda anksiyetemi fark ediyorum diyebilirsiniz, hastalanmakla ilgili düşüncelerimin olduğunu fark ediyorum diyebilirsiniz, yalnızlık hissettiğimin farkına vardım diyebilirsiniz. Düşünce ve duygularınızı fark ettikçe bir sonraki aşamaya geçebilirsiniz.
Bedeninize odaklanmak ve kendi vücudunuzla bir bağlantı kurmak. Mesela ayaklarınızı yere sertçe basarak bunu fark edebilirsiniz. Parmaklarınızı sıkıp bunun farkına varabilirsiniz. Kollarınızı esnetebilir ya da omuzlarınızı kaldırabilirsiniz. Nefesinize odaklanabilirsiniz.
Düşünce ve duygularınızı fark edip bedeninize yöneldikten sonra ne yaptığınıza odaklanabilirsiniz. Şimdi ve burada nerede olduğunuzu fark edip dikkatinizi ne yaptığınıza verebilirsiniz. Etrafınızdaki 5 nesneye odaklanabilir, 5 tane duyduğunuz sese odaklanabilir, neye dokunduğunuza, tattığınıza, kokusuna dikkatinizi verebilirsiniz.
Sonrasında kararlı davranışlar gelir. Etkili bir davranış değerleriniz rehberliğinde uyguladığınız eylemlerdir. Zorlu, acı dolu düşünce ve duygularınıza rağmen sizin için önemli ise harekete geçersiniz. Bu krizde ne yapmamız gerektiği ile ilgili bize sunulan çeşitli rehberler önemlidir. Onları takip edebilirsiniz. Ek olarak kendinize şu soruyu sorun; kendimin ve başkalarını hayatına katkıda bulunmak için şimdi ve burada atabileceğim en küçük adım nedir? Cevabınız ne ise onu yapın ve buna odaklanmaya çalışın.
Sırada açık olmak var. Bu zorlu duygularınıza yer açmak kendinize şefkat göstermeniz demektir. Bu kriz hepimizde öfke, anksiyete, korku, suçluluk, yalnızlık gibi duygular yarattı. Bu acı veren duyguların ortaya çıkışını engelleyemeyiz fakat onlara karşı açık olup onlara yer açabiliriz, onların birer haberci olduğunu kabul edip içimiz acıtsalar bile farkında olup orada olmalarına izin verebiliriz.
Kararlı eylemler değerler rehberliğinde yapılır. Bu krizle yüzleşmek adına nasıl bir duruş sergilemek istersin? Nasıl bir insan olmak istersin? Başkalarına ve kendine nasıl davranmak istersin? Değerlerin sevgi, saygı, sabır, cesaret, dürüstlük, mizah gibi olabilir. Değerlerinizi güne yaymanın yollarını arayın ve bunların davranışlarınıza rehberlik etmesine izin verin. Yardım destek ve tavsiye için kaynaklarınızı belirleyin. Bunlar arkadaş, aile, sağlık çalışanları, acil servisleri içerebilir. Acil yardım numaralarını bildiğinizden emin olun ve gerekli psikolojik yardım alabileceğiniz numaraları tespit edin. Dezenfeksiyon ve mesafenin önemini bilin. Düzenli olarak dezenfeksiyon yapın ve mesafenizi koruyun. Bu kriz döneminin kendiniz ve sevdikleriniz için bu basamakları sık sık gözden geçirin. Sağlıklı günler dilerim…
Harika bir yazı olmuş. Terapinizde yaptığınız gibi duyguları düşünceleri artık yakalayabiliyorum ve kendimi rahatlayabiliyorum. Teşekkürler Cem Bey..