Depresyon ve Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)

Depresyon en eski bilinen ruhsal rahatsızlıklardan biridir ve bir çok çeşidi bulunmaktadır. DSM-V tanı kitabında depresyon; çökkün duygudurum, etkinliklerden belirgin zevk alamama, iştah kilo değişikliği, uyku bozukluğu, psikomotor retardasyon ya da ajitasyon, enerji düşüklüğü, değersizlik ya da aşırı suçluluk duyguları, odaklanmakta güçlük çekme ve yineleyici kendini öldürme düşünceleri şeklindeki 9 belirtiden en az 5 tanesinin 2 hafta boyunca, çökkün duygudurum ya da zevk alamamayı kapsayacak biçimde bulunması şeklinde tanımlanmaktadır.

Bilişsel Model

Bilişsel davranışçı terapinin depresyon modeli biyopsikososyal bir modeldir. Gerek depresyonun ortaya çıkmasında gerekse sürmesinde biyolojik, çevresel, bilişsel ve davranışsal etkenler rol oynamaktadır. BDT herhangi birindeki değişikliğin diğerlerini etkileyebileceğini öne sürer.

Beck depresyonun bilişsel olarak kişinin kendisi, çevresi ve geleceği ile ilgili olumsuz yargılara sahip olmasından kaynaklandığını öne sürmüştür. Duygudurum bozukluğu olarak görülen depresyonu düşünce bozukluğu temelinde açıklamış ve bu açıklamasına bilişsel üçlü denmiştir.

Depresyon tedavisinde BDT kontrollü klinik çalışmalarda etkinliği gösterilmiş en iyi psikoterapi türüdür. Hafif orta depresyonda BDT, orta ağır depresyonda ilaç tedavisi artı BDT’nin etkinliği klinik çalışmalarla gösterilmiş olup asıl fark ilaç tedavisine göre hastalığın yineleme noktasındadır. Akut dönemde ilaç tedavisi ve BDT eşit etkinliğe sahipir ancak BDT ve ilaç artı BDT tedavisi alan hastalarda depresyonun yineleme oranları çok daha düşük olduğu gösterilmiştir. İlaç tedavisi alanlarda 2 yılda depresyon yineleme oranı %70 iken ilaç tedavisi ve BDT alanlarda %30’dur.

Tedavi

BDT etkin, direktif, süre sınırlı ve yapılandırılmış bir terapidir. Depresyonun nedeni ne olursa olsun bir kez ortaya çıktı mı bilişsel ve davranışsal etkenler önemli sürdürücü rol oynarlar. Depresif hastalar sorunlarını çok büyük, altından kalkılamaz görürler. Terapide ise sorun daha küçük parçalara bölünür, öncelik tedavi motivasyon arttırmaya yönelik olup önce davranışsal sonra bilişsel durum ele alınır. Depresyon tedavisinde çeşitli ölçeklerle hastanın durumu objektif biçimde de izlenir.

Tedavide birincil olarak değerlendirme görüşmesi yapılıp, bir formülasyon oluşturulup, depresif duygudurumuyla bağlantılı durumlar, otomatik düşüncelerdeki çarpıtmalar, temel inançlar, bununla bağlantılı erken yaşam olayları, hastanın uyum bozucu sayıltıları ve stratejileri sıralanır. Davranışsal  değerlendirmede azalmış davranışlar, insan ilişkileri ile ilgili azalmış davranışlar, sosyal becerideki sorunlar, çevresel olarak ödüllendirici durumlardaki azalma, sorun çözme yetilerindeki sorunlar belirtilir. Değerlendirme esnasında ortaya çıkan depresyon belirtileri ve bu belirtilere eşlik eden yaşam olayları ve çevre koşulları tedavideki hedefleri de oluşturur.