Mindfulness şimdiki an ile temas etmek, düşüncelerimizde kaybolmak yerine, şimdi burada olmak, deneyimlerimizin tamamen farkında olmak demektir. Bazı türkçe kaynaklarda “bilinçli farkındalık” olarak da çevrilmiştir.
Amaç anlık deneyimlerimize karşı bilinçli farkındalığı arttırarak davranışı değiştirmek ya da sürdürmekle ilgili önemli bilgileri bir araya getirerek neler olduğunu tam olarak anlamak, daha etkili olmak ve yaptığımız işten doyum sağlamak adına her ne yapıyorsak buna bir bütün olarak bağlanmaktır.
Burada karıştırılabilecek bir durum olarak “anda kalmak” ve “anı yaşamak” farklı kavramlardır. Anı yaşamak sadece hoşumuza giden bizi mutlu eden şeyleri alıp, hoşumuza gitmeyenleri görmeme eğilimidir. Fakat “Kabul ve Kararlılık Terapisin(ACT)’ de psikolojik esnekliği ifade veden süreçlerin bir tanesi de olan mindfulness hoşumuza giden gitmeyen her şeyi şu anda olduğu gibi yaşamayı ifade eder.
Zihnimiz tam bir problem çözme makinasıdır. O bu işte çok iyidir. Her zaman problemleri bulmaya çalışır. Fakat problem çözmeye daldığımızda çoğunlukla yaşamın tadını çıkarmayı ya da yaşamdan zevk almayı da kaçırırız. İyi ya da kötü, doğru ya da yanlış, belirli ya da belirsiz şeylere odaklandığımızda, şu anda sahip olduklarımızı farketmemiz oldukça zordur. Sahip olduğumuz her şey bu andır. Şimdiki anda sürekli kalmak oldukça güçtür. Önemli olan geçmişe ve geleceğe gitme eğilimindeki dikkatimizi fark edip, onu nazik bir biçimde her defasında şimdiki an’a geri getirmektir.
Günlük rutinimizi ele aldığımızda sabah kalktığımızda, elimizi yüzümüzü yıkarken, diş fırçalarken, üstümüz giyerken, yolda giderken gün içerisinde ne yapacağımız, akşamı, ertesi günü gibi şimdiki anda başka anları düşünerek geçirebiliriz. Böyle zamanlarda durmak, otomatik pilotta olduğumuz farketmek ve dikkatimiz nazik bir biçimde tekrardan şimdiki ana getirmek bir mindfulness uygulamasıdır.
Kuru üzüm egzersizi ile mindfulness uygulaması
Bu egzersizi yaparken aklınızda her türlü düşünce ve his ortaya çıkacaktır. Bu düşüncelerin gelip giymesine izin verin ve fark ettiğinizde tekrar uygulamaya yöneltin. Aşağıda yazımlar arasındaki boşluklar beş saniyelik duraklamaları ifade etmektedir.
Şimdi bir kuru üzümü elinize alın ve daha önce hiç üzüm görmemiş meraklı bir bilimadamı gibi incelemeye başlayın…Şekline, rengine, çizgilerine dikkat edin…Tek renk olmadığını bir sürü ton olduğunu farkedin…Işığa doğru tutun ve parlaklıkları, ışığı geçiren yerlerinin olup olmadığını farkedin…Şimdi burnunuza yaklaştırın ve koklayın… Sağ ve sol burun deliğinizle ayrı ayrı koklayın bir fark var mı anlamaya çalışın…Şimdi ağzınıza götürün ama dudaklarınızı üstüne yerleştirin ısırmadan önce duraksayın ve ağzınızın içinde neler olduğuna dikkat edin …Ağzınızın nasıl sulandığını farkedin…Isırma dürtünüzü farkedin…Şimdi yavaş bir biçimde üzümün yarısını ısırın…Bir dakikalığına üzümün dilinizde durmasına izin verin…dilinizin ön ve arka yüzeylerine gezdirin…Farklı tatlar farkediyor musunuz dikkat edin…deneyiminizi arttırmak için gözlerinizi kapatın…Herhangi bir dürtü ortaya çıkıyor mun dikkat edin…Çok yavaş hareketlerle üzümü yiyin ve dişlerinizin, çenenizin, dilinizin hareketlerine dikkat edin…üzümün değişen tadını farkedin…çiğneme seslerini farkedin…Yuttuğunuzda boğazınızdaki sesi ve hareketi farkedin…tadın yavaş yavaş kaybolduğunu farkedin…üzümün diğer yarısını da aynı şekilde yiyin…
Bu egzersiz sizde nasıl bir deneyim yarattı? Bu soruyu kendinize sorun ve cevaplayın.
